فیلمسازان کوتاه با تاکید بر حفظ سینما و حمایت از هنرمندان و فضای فرهنگی کشور تاکید کردند که فیلم کوتاه بستری مناسبی برای پرداخت به مسائل اجتماعی است.
به گزارش هفت رخ، سومین جلسه از مجموعه برنامههای «یک سه شنبه کوتاه» با نمایش چهار فیلم کوتاه «وَرَن» به کارگردانی رضا توفیقجو، «هِبه» ساخته هاتف عسگری، «یه روز» به کارگردانی نفیسه زهری و «ارفاق» ساخته رضا نجاتی عصر روز سهشنبه چهارم مهرماه ۱۴۰۲ در سالن استاد ناصری خانه هنرمندان ایران برگزار شد.
پس از نمایش فیلمها نشست پرسش و پاسخ با حضور سازندگان آثار برگزار شد و احسان طهماسبی (منتقد سینما) مدیریت نشست را برعهده داشت.
امیر توکلی تهیهکننده فیلم «یه روز» در این نشست با بیان اینکه فیلمنامه انتخاب او بوده است، توضیح داد: کمتر فیلمسازی با یک ماه آموزش جسارت پیدا میکند چنین فیلمی را با موضوع غسالهها بسازد و از این بابت باید به زهری تبریک گفت.
وی ادامه داد: فیلمنامه این کار را سولماز اعتماد نوشته و قرار بود خودم این اثر را بسازم. معتقدم حتما نباید یک موضوع ساده در فیلم کوتاه پیچیده شود. فیلمنامه قرار است اتفاقی ساده را روایت کند و کارگردان میخواست ساده احساس همذات پنداری عیان شود و موفقیت یا عدم موفقیت به نظر مخاطب برمی گردد.
کارگردان فیلم سینمایی «آن دیگری» تاکید کرد: باید سینما را حفظ کنیم، ایرادات آثار را بیان و علاوه بر نقد به فیلمسازان جوان پیشنهاد دهیم.
همچنین نفیسه زهری با تقدیر از عوامل تولید این اثر درباره چالشهای پیش روی خود در کارگردانی این «یه روز» که به مسئله غسالهها میپردازد، گفت: خیلی به غسالخانه رفتم و با غسالهها به گفت و شنود پرداختم و حتی بیاد دارم کسی را که فوت کرده بود و من شاهد شسته شدنش بودم.
وی ادامه داد: بیشتر کار لوکیشن داخلی داشت و یکی از دلایل انتخاب اثر همین ویژگی بود. این اثر زندگی غسالهها را روایت میکند شاید این فیلم جزو اولین فیلمهایی باشد که درباره این قشر ساخته میشود. چیزی که من دیدم این است که همه فکر میکنیم غسالها ژولیده و پیر هستند اما اینگونه نیست و این صنف بسیار محترم هستند. بازیگر غساله را هم بر این اساس انتخاب کردم. این فیلم در جشنواره ایتالیا و قرقیزستان این اثر کاندید دریافت جایزه شد.
زهری تصریح کرد: بازیگر نقش اصلی این اثر چند سال پیش فرزندش را از دست داده و فرزندش را خودش در قامت یک غساله شسته و از این منظر با این نقش همذات پنداری داشت. تفکرمان را باید نسبت به صنف غسال تغییر دهیم و معتقدم بازیگران این اثر به درستی انتخاب شدند.
احسان طهماسبی مجری و منتقد این برنامه نیز اظهار کرد: به عنوان یک فیلم اولی، «یه روز» فیلمی ساده از منظر ساختاری است اما با توجه به مختصات این فضا کار دشواری بوده و اثر قابل نقد است. فیلمساز خیلی به سوژه نزدیک نشده و شاید جهانی که کارگران با آن مواجه شده در ساخت اثر حفظ شده است. وجهی که قرار است کارگردان به مخاطب نشان دهد نیازمند جزییات بیشتری است و شخصیت اصلی فیلم باید تبدیل به مسئله برای مخاطب شود و این کار دشواری است.
در ادامه رضا توفیق جو کارگردان فیلم «وَرَن» گفت: حرف زدن و اندیشیدن حق همه هنرمندان است. روزهای سختی داریم و باید بدانیم عرصه فرهنگ و هنر فضای تفکر و رشد یک کشور است. همه حامی هنرمندان هستیم و این قشر، عناصر حساس جامعه هستند و اعتراض هنرمند به یک ناهنجاری مسئله مهمی است.
وی با تقدیر از عوامل تولید «وَرَن» توضیح داد: در همه جای دنیا جامعه مردسالار وجود دارد و این اثر یک همذات پنداری با جامعه زنان دارد. معتقدم این قشر موجب رشد و بالندگی هر جامعهای است. گاهی میشنوم از واژه دگراندیش استفاده میشود که عجیب است؛ باید طاقت نظر یکدیگر را داشته باشیم و هگل میگوید فرهنگ یعنی خاک و زبان و مشکل ما این است که در حال سقط فرهنگ هستیم.
این کارگردان تاکید کرد: حدود چهار سال پیش فیلم «وَرَن» از جشنواره فیلم کوتاه حذف شد و متاسفانه به «ورَن» به دلایل سلیقهای ممیزی، اجازه نمایش در جشنواره را ندادند. ورَن در اساطیر ایران، دیو شهوت است. سکانس اول این اثر یک روز عادی است و بعد از حادثه، گام به گام در دنیای درونی شخصیت پیش میرویم و دنیای بیرون و درون شخصیت را گم میکنیم.
توفیق جو گفت: سه ماه درباره این شخصیت به عنوان یک زن تحقیقات بسیاری کردیم. در افرادی که مورد تجاوز قرار میگیرند ساختار روانی آنان بهم میریزد و معتقدم خشونت امروز مسئله مهمی است. خشونت در جامعه شبیه ویروس سرایت میکند و وضعیت ملتهب جامعه به دلیل ورود خشونت است.
طهماسبی منتقد برنامه در این بخش اظهار کرد: انتخاب پایان بندی اثر هوشمندانه است. فیلم بدون اشکال نیست اما اثر خوبی است. از فیلمی همچون «جاده قدیم» به مراتب اثر بهتری است به رغم اینکه با کست کوچکتری تهیه شده است.
همچنین هاتف عسگری کارگردان فیلم «هبه» توضیح داد: در فیلم کوتاه ما دو نوع اثر داریم؛ کارهایی که تجربی است و آثاری که حرفهای به تولید میرسد. اتفاقی که در این سالها افتاده این است که ما با هزینههای گزاف، باید کار تجربی انجام دهیم، باید به اندازه سرمایه، بتوانیم پیام خود را به مخاطب دهیم، سرگرمی را هم درنظر بگیریم و من برای این مهم، وهم و خیال را به اثر اضافه کردم.
وی ادامه داد: پرداخت به چنین موضوعاتی در سینمای بلند با دشواریهای خاص خود همراه هست کما اینکه برخی فیلمها اخیرا با مشکلاتی روبرو شدند.
عسگری اظهار کرد: در تولید این اثر به جشنوارهها خیلی فکر نکردیم. این فیلم دو سال پیش تولید شده و شاید امروز، از بین پنج فیلمنامه، اثر دیگری را برای تولید انتخاب میکردم. فیلمنامه این اثر را با نیکا عسگری نوشتیم؛ مسئله من صرفا کودک همسری نبود مجبور شدم از این قصه استفاده کنم تا به این موضوع برسم که انتخاب والدین در سرنوشت آنان اثرگذار است و مقابله با خواسته فرزند به نوعی تجاوز به خواسته او محسوب میشود.
احسان طهماسبی در این بخش اظهار کرد: موقعیت مورد انتظار در فیلم «هبه» به درستی اتفاق میافتد و داستان فیلم تاثیرگذار است. قصه این اثر میتوانست به روایت کاریکاتوری از یک اتفاق هولناک تبدیل شود اما اثر به این ورطه نمیافتد و به ویژه در پلان آخر تاثیرگذاری خود را نشان میدهد. فیلمهایی در سینمای ایران داشتیم که مجبور شدند به دلیل اینکه بحث خانواده در تجاوز بوده، بخشهایی را حذف کنند یا دچار توقیف شود. خانه دختر یکی از این نمونهها است.
رضا نجاتی کارگردان «ارفاق» که این روزها فیلم سینمایی «بعد از رفتن» را در اکران آنلاین دارد با اشاره به حضور هوتن شکیبا در فیلم کوتاهش گفت: با هوتن شکیبا ارتباطی نداشتم، هوتن را در دفتر دیدم و ترغیب کردم در فضای فیلم کوتاه کار کند و از او بسیار آموختم. ایده از یک جرقه یا تصویر ایجاد میشود. اصغر فرهادی میگوید باید دید بانک عاطفی برای نگارش چه چیزی در اختیار ما قرار میدهد.
وی با بیان اینکه ۶ ماه پروسه نگارش فیلمنامه طول کشید و نزدیک ۱۵۰ میلیون تومان برای اثر هزینه کرده، گفت: «ارفاق» تصادفی نیست، براساس شخصیتها اتفاقات آن چیده و مخاطب از دقیقه یک با قصه اصلی روبرو میشود. اگر «بعد از رفتن» را ببینید متوجه میشوید ارفاق با دنیای «بعد از رفتن» متفاوت است و جهان این دو اثر فرق دارد.
نجاتی تصریح کرد: فیلم کوتاه را معبری برای فیلم بلند نمیدانم، سینمای کوتاه را یک جهان مستقل میدانم و براساس تجربه میگویم سختترین حالت نگارشی فیلم کوتاه و آسانترین سریال نویسی است. ممکن است یک فیلمساز بلند نتواند یک فیلم کوتاه بسازد.
«یک سهشنبه کوتاه» عنوان مجموعه برنامهای است که به نمایش فیلمهای کوتاه و نشست پرسش و پاسخ با سازندگان آن اختصاص دارد.
